E-learning a innowacyjność przedsiębiorstw
Szeroko pojęte nauczanie zdalne przekroczyło granice strategicznych planów rozwoju przedsiębiorstw. Przestało również funkcjonować jako pobożne życzenie działów HR. Wiele organizacji ma już wdrożony system nauczania na odległość lub chce go zaimplementować.
E-learning traktowany jest jako jedno z najpopularniejszych i najczęściej wdrażanych w polskich przedsiębiorstwach narzędzi zarządzania wiedzą. Wiele osób zadaje sobie pytanie „Czy nauczanie na odległość wpływa na innowacyjność przedsiębiorstw, a jeśli tak to, w jakim stopniu?
Z kwestią wdrożenia nauczania zdalnego, wielokrotnie wiązana jest kwestia szeroko pojętej innowacyjności przedsiębiorstw, jaką niesie za sobą taka decyzja. Mnożą się badania, podsumowania i refleksje poruszające wyżej przedstawione zagadnienia.
Pojawienie się sieci komputerowych, Internetu oraz rozwój telekomunikacji spowodowało, że realne stało się zarządzanie wiedzą (w tym zdalna edukacja). Bez nowoczesnych technologii tworzenie, powiększanie oraz dzielenie się informacją, zwłaszcza w dużych, rozproszonych terytorialnie organizacjach, nie byłoby możliwe. Według szacunków Gartner Group nawet do 75% wydatków na zarządzanie wiedzą, to wydatki na sprzęt i urządzenia komputerowe, oprogramowanie oraz infrastrukturę komunikacyjną, a tylko 25% na rozwijanie miękkich aspektów zarządzania wiedzą.
Firmy prowadzące działalność opartą w dużym stopniu na informacji, jak np. firmy konsultingowe, firmy tworzące oprogramowanie oraz farmaceutyczne, odnoszą sukcesy dzięki nastawieniu swoich systemów na zapewnienie szybkości i wygody dostępu do wiedzy bez utraty wartości i wiary w nowe idee, jakie pracownicy przekazują sobie nawzajem w ramach kontaktów personalnych. Obliczenie stopy zwrotu z inwestycji w coś tak „niepoliczalnego" jak wiedza pracowników, jest bardzo trudne. Często takie nakłady wzbudzają sprzeciw pracowników niektórych menadżerów. Znacznie łatwiej jest zaksięgować wydatki ponoszone na „twardą" technologię, a więc komputery, sieć, telekomunikację czy oprogramowanie. Nowoczesne przedsiębiorstwa jednak zdają sobie sprawę, że konieczna jest zmiana dotychczasowej strategii inwestowania – należy zrównoważyć inwestycje na „twardą" technologię z tą w pracowników.
Założyciel firmy Apple Computers - Steve Jobs - na dorocznym zjeździe, który miał miejsce w 1999 r. powiedział o swoim stylu zarządzania: „nie ma sensu zatrudniać mądrych ludzi i mówić im, co mają robić; zatrudnialiśmy mądrych ludzi po to, by oni mogli nam powiedzieć, co należy robić".
W warunkach współczesnej gospodarki wartość firm kreowana jest już nie tylko w oparciu o aktywa materialne i choć od zawsze aktywa niematerialne także miały swój udział w tworzeniu wartości firm, to obecnie ich rola znacząco wzrasta. Według badań firmy Arthur Andersen „w latach 1978 - 1998 udział wartości nieksięgowej w kapitalizacji wszystkich firm wzrósł z 5 do 72 procent. Mówiąc inaczej, w ciągu tych dwóch dziesięcioleci wartość księgowa zmalała z 95 procent wartości rynkowej do 28 procent".
W gospodarce opartej na wiedzy i innowacjach wartość korporacji, organizacji oraz jednostek bezpośrednio związana i uzależniona jest od ich wiedzy oraz kapitału intelektualnego, a wzrost wartości oraz rozwój innowacji organizacji związany jest z wszelkimi procesami wiedzy w niej zachodzącymi.
• kulturę organizacyjną,
• pracę z Klientam,
• technologię,
• procesy organizacyjne.
Nauczanie na odległość poprzez zapewnienie jednolitego procesu dydaktycznego buduje nie tylko ujednoliconą wiedzę i umiejętności, ale również jednolite standardy zachowań korporacyjnych czy komunikacji - co w istotny sposób wpływa na kulturę organizacyjną czy np. jednolite standardy obsługi klienta nawet w organizacjach rozproszonych terytorialnie. Nauczanie zdalne to również jedno z najbardziej rozwiniętych środowisk komunikacyjnych zapewniające dzięki wysoko rozwiniętej technologii kontakty zarówno personalne, jak i grupowe. W znaczącym stopniu wpływa to na innowacje w zakresie procesów organizacyjnych poprzez usprawnienia w komunikacji specjalistów czy grup projektowych. Wdrożenie narzędzi nauczania na odległość wiąże się z wdrożeniem zaawansowanej technologii, co w naturalny sposób przekłada się na innowacje technologiczne w przedsiębiorstwach. Wdrożona technologia w czasem wnika w organizację stając się transparentną dla użytkowników (pracowników) jako novum informatyczne, a zaczyna kreować nowe zachowania i postawy w zakresie procesów organizacyjnych np. poprzez nową – usprawnioną formę kontaktów z Klientem, czy nowe formy komunikacji np. spotkania ekspertów w wirtualnej klasie. Wszelkie zmiany/innowacje wynikające z wdrożenia nauczania na odległość wpływają z kolei na innowacje w zakresie kultury organizacyjnej.
Biorąc pod uwagę przedstawione powyżej fakty można stwierdzić, iż wiedza i innowacje są to wartości, które współistnieją ze sobą, przeplatają się - nie tylko pojęciowo, ale również poprzez rezultaty praktycznych zastosowań. Z punktu widzenia wiedzy innowacja jest niezmiernie istotna. Po pierwsze, innowacja oznacza powstanie czegoś nowego i wzbogacenie wiedzy. Po drugie, innowacja oznacza wiedzę, na którą jest popyt - jest wtedy definiowana jako wynalazek wprowadzony na rynek i zaakceptowany przez gospodarkę rynkową. Wdrożenie narzędzi zarządzania wiedzą wpływa na innowacje w obszarze kultury organizacyjnej, a innowacje płynące z tego faktu w istotny sposób wpływają na jakość i wydajność codziennej pracy operacyjnej w organizacji. Odpowiednie zarządzanie wiedzą korporacyjną pozwala nie tylko na bierne korzystanie z innowacji, ale również na kreatywne jej kształtowanie, a wręcz pobudza procesy zmian. Dowodzi, iż już samo wdrożenie narzędzi zarządzania wiedzą w organizacji stanowi innowację, a korzyści wynikające z efektów wdrożenia stanowią istotny czynnik decydujący o pozycji firmy na rynku.