Nowe przepisy o zasiłkach i orzekaniu
Zakład Ubezpieczeń Społecznych informuje o wejściu w życie nowych przepisów dotyczących zasiłków, kontroli zwolnień lekarskich oraz orzecznictwa lekarskiego.
Zmiany obejmują m.in. wprowadzenie nowych definicji pracy zarobkowej i aktywności niezgodnej z celem zwolnienia lekarskiego, a także dopuszczenie możliwości świadczenia pracy u jednego pracodawcy podczas korzystania ze zwolnienia lekarskiego u innego. Przepisy wchodzą w życie w różnych terminach, obejmując etapowe wdrażanie nowych zasad.
Od 27 stycznia 2026 r. doprecyzowane zostaną regulacje dotyczące kontroli prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do pracy oraz zasad wystawiania zaświadczeń lekarskich. ZUS uzyskuje jednoznaczne uprawnienie do kontroli także zaświadczeń dotyczących opieki nad chorym członkiem rodziny. Wprowadzone zostaje również prawo do żądania od ubezpieczonych wyjaśnień i dodatkowych informacji w toku kontroli. Jednocześnie doprecyzowano działania podejmowane przez ZUS w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości – m.in. przekazano do kompetencji ZUS rozpatrywanie środków odwoławczych dotyczących cofnięcia upoważnienia do wystawiania zwolnień, zastępując dotychczasowe odwołania do ministerstwa wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Prezesa ZUS.
Od 13 kwietnia 2026 r. zaczną obowiązywać nowe regulacje dotyczące zasad związanych z podejmowaniem aktywności w czasie zwolnienia lekarskiego. Ustawa precyzyjnie określa zarówno pojęcie pracy zarobkowej, jak i aktywności niezgodnej z celem zwolnienia, wskazując, że każda czynność o charakterze zarobkowym — poza działaniami incydentalnymi wymaganymi przez istotne okoliczności — może skutkować utratą prawa do zasiłku chorobowego. Podobnie każda aktywność utrudniająca proces leczenia lub rekonwalescencję będzie traktowana jako naruszenie warunków zwolnienia, z wyłączeniem normalnych czynności dnia codziennego. Doprecyzowanie tych definicji ma na celu ujednolicenie praktyki i wyeliminowanie niejasności interpretacyjnych.
Nowe przepisy utrzymują prawo płatników składek oraz ZUS do przeprowadzania kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich. Jednoznacznie wskazano, że kontrola może dotyczyć zarówno zwolnień związanych z chorobą pracownika, jak i opieką nad chorym członkiem rodziny, a także może obejmować osoby po ustaniu tytułu ubezpieczenia. Zmiany mają na celu zwiększenie przejrzystości systemu, usprawnienie pracy lekarzy orzeczników oraz ograniczenie nadużyć związanych ze zwolnieniami lekarskimi.
Nowelizacja ma stanowić istotny krok w kierunku modernizacji systemu ubezpieczeń społecznych i orzeczniczego, wzmacniając narzędzia kontrolne, zwiększając precyzję przepisów i porządkując zasady korzystania ze świadczeń. Dzięki wprowadzonym zmianom procesy kontrolne i orzecznicze mają stać się szybsze, bardziej jednoznaczne i dostosowane do współczesnych potrzeb systemu.